Verplicht of vrijwillig? De Vlaamse regels in het kort
Sinds oktober 2023 geldt in Vlaanderen de vernieuwde hemelwaterverordening: bij nieuwbouw, herbouw en grondige uitbreidingen is een hemelwaterput verplicht, mét hergebruik (aansluiting op wc, wasmachine of buitenkraan). Het minimumvolume hangt af van je horizontale dakoppervlakte:
| Dakoppervlakte | Minimaal putvolume |
|---|---|
| Tot 80 m² | 5.000 liter |
| 80 – 120 m² | 7.500 liter |
| 120 – 200 m² | 10.000 liter |
| Meer dan 200 m² | 100 liter per m² |
Plaats je een put bij een bestaande woning zonder verbouwing — de situatie van de meeste lezers van deze gids — dan is het vrijwillig. Maar niet onbeloond: heel wat gemeenten geven een premie van €250 tot €500 voor het plaatsen van een hemelwaterput, en met een gemiddeld verbruik bespaar je nadien 30 tot 50% op je waterfactuur. Check zeker onze premiegids en de website van je gemeente voor je begint. Eén administratieve verplichting geldt altijd: een KLIP-aanvraag (gratis, online) vóór je graaft, zodat je weet waar leidingen en kabels in je tuin liggen.
Platte tank of betonput: dé beslissing die alles bepaalt
Alle andere keuzes — machine, gat, budget, zelf doen of niet — volgen uit deze ene:
| Platte kunststoftank | Ronde betonput | |
|---|---|---|
| Leeggewicht (5.000 l) | ±150 – 250 kg | ±2.500 – 3.500 kg |
| Plaatsing | Met 2–3 personen of aan de graafbak | Kraanwagen verplicht |
| Gatdiepte | ±1,5 m (ondiep!) | ±2,5 – 3 m |
| Zelf doen? | Ja — weekendklus met minigraver | Nee — firma of kraan met machinist |
| Prijs tank (5.000 l) | €900 – 1.800 | €600 – 1.200 (+ plaatsing!) |
| Levensduur / temperatuur | Zeer goed, buffert minder koel | Kalkbuffer, koelste water |
Kort samengevat: de betonput is iets goedkoper in aankoop maar onmogelijk zonder kraanwagen; de platte kunststoftank is het enige realistische doe-het-zelf-scenario — en precies daarom is hij de laatste jaren zo populair bij plaatsing in bestaande tuinen, waar een kraanwagen vaak letterlijk niet bij kan.
Hoe groot wordt het gat? De rekentabel
De rekenregel: buitenmaat van de tank + 30 cm werkruimte rondom + 15 cm gestabiliseerd zandbed eronder. Dat geeft voor de courante volumes:
| Tank | Tankmaat (indicatief) | Gat (l × b × d) | Uitgegraven grond |
|---|---|---|---|
| Platte kunststof 3.000 l | ±2,1 × 1,8 × 0,9 m | ±2,7 × 2,4 × 1,3 m | ±8,5 m³ (±13 ton) |
| Platte kunststof 5.000 l | ±2,4 × 2,1 × 1,1 m | ±3,0 × 2,7 × 1,5 m | ±12 m³ (±18 ton) |
| Platte kunststof 7.500 l | ±2,9 × 2,3 × 1,2 m | ±3,5 × 2,9 × 1,6 m | ±16 m³ (±24 ton) |
| Betonput 5.200 l (rond) | ±Ø 2,3 × 2,0 m | ±Ø 2,9 × 2,5 m | ±17 m³ — kraanwagen |
Die tonnages zijn geen detail — ze zijn je planning. Een deel gaat na plaatsing terug als aanvulling (±40–50%), de rest moet weg: reken op een grondcontainer of meerdere bigbag-ophalingen. Wie de grondafvoer vergeet te plannen, staat zondagavond met een bergketen op het gazon. De volledige afvoer-rekensom vind je ook in onze zwemvijvergids, waar dezelfde logica speelt op groter formaat.
Welke machine heb je nodig?
Voor de platte tank tot 7.500 liter volstaat een minigraver van 1,5 ton: die graaft tot ±2,2 m diep (ruim voldoende voor een gat van 1,5 m), en past met zijn intrekbare onderstel van ±1 meter door een gewone tuinpoort — hét verschil met een kraanwagen, die bij een bestaande woning meestal simpelweg niet in de achtertuin raakt. Nuttige combinaties:
- Dumper: 12 m³ grond verplaats je niet met de kruiwagen. Een rupsdumper rijdt de grond in tientallen beurten naar de container aan de straat.
- Rijplaten: beschermen je gazon en terras tegen de rupsen — zeker in een aangelegde tuin het verschil tussen "je ziet er niets meer van" en een hersteld gazon in oktober.
- Grondboor: handig voor de sleuf van de aanvoer- en overloopleidingen? Nee — die graaf je met de smalle sleuvenbak van de minigraver in één beweging mee.
Twijfel je of een 1,5-tonner jouw klus aankan? In onze gids minigraafmachine huren: voor welke klussen loont het? zetten we de grenzen op een rij.
Stappenplan: regenwaterput plaatsen in 8 stappen
-
1
Kies de locatie en doe de KLIP-aanvraag
Zo dicht mogelijk bij de dakafvoer, minstens ±1 m van de gevel en de perceelsgrens, en bereikbaar voor de minigraver. Vraag KLIP aan (verplicht) en wacht op de leidingplannen voor je één schep grond verzet.
-
2
Zet uit en graaf het gat
Tankmaat + 30 cm rondom, wanden licht schuin voor stabiliteit. Leg de uitgegraven teelaarde apart van de onderliggende grond — de toplaag wil je terug bovenaan.
-
3
Maak een stabiel zandbed
±15 cm gestabiliseerd zand, vlak en waterpas afgetrokken. Een tank op een bult of steen slijt op termijn lek — dit kwartier nauwkeurigheid is je verzekering.
-
4
Plaats de tank en zet hem meteen deels onder water
Met 2–3 personen of voorzichtig aan hijsbanden in de graafbak. Vul direct 20–30 cm water in de tank: dat fixeert hem en start de opdrijfbeveiliging (zie verder).
-
5
Sluit de aanvoer aan
Verbind de dakafvoer via een voorfilter (bladvanger) met de tankinlaat, met een verval van minstens 0,5 cm per meter. Bij een bestaande woning betekent dit meestal één regenpijp afkoppelen en een ondiepe sleuf trekken.
-
6
Sluit de overloop aan
De put loopt gegarandeerd ooit over. De overloop gaat bij voorkeur naar een infiltratievoorziening in de tuin, anders naar de regenwaterafvoer — nooit naar de vuilwaterriolering.
-
7
Vul aan, laag per laag
Aanvullen met zand of de gezeefde uitgegraven grond in lagen van ±30 cm, telkens licht aangetrapt — en het waterpeil in de tank altijd hóger dan het aanvulpeil. Nooit machinaal verdichten boven op de tank.
-
8
Deksel, pomp en hergebruik
Betreedbaar deksel erop, dompelpomp of hydrofoorgroep erin, en aansluiten op buitenkraan, wc of wasmachine. Vanaf de eerste regenbui begint de besparing te lopen.
De opdrijf-valkuil: waarom lege tanks bovenkomen
Het minst bekende en duurste risico. Een lege kunststoftank van 5.000 liter is in feite een luchtbel van 5 m³: zodra het grondwater rond de tank stijgt, duwt de opwaartse kracht met duizenden kilo's — genoeg om de tank scheef te drukken of zelfs uit de grond te tillen, mét gescheurde leidingen en een verzakte tuin als gevolg. Drie regels voorkomen het:
- Plaats in het droogseizoen — late zomer en vroege herfst staat het grondwater op zijn laagst (en is de grond het best berijdbaar). Dit is dus letterlijk het moment van het jaar.
- Water in de tank tijdens het aanvullen — het gewicht van het water houdt de tank op zijn plaats tot de grond rondom draagt.
- Hoge grondwaterstand op je perceel? Volg dan de verankeringsinstructies van de fabrikant (betonplaat of ankerbanden) — of kies in extreme gevallen toch voor beton, dat door zijn eigen gewicht blijft liggen.
Pro-tip
Wil je weten hoe hoog het grondwater bij jou staat? Graaf een proefput van één bakbreedte tot op tankdiepte en laat hem een nacht open staan. Staat er 's ochtends water in, dan weet je meteen waar je aan toe bent — vóór de tank besteld is.
Minigraver huren voor je regenwaterput
De Kubota KX016-4 (1,5 ton) graaft tot 2,2 m diep en past met zijn intrekbaar onderstel door een tuinpoort van 1 meter. Combineer met dumper en rijplaten voor een propere werf. Gratis levering vanaf €100 huurwaarde in de regio Gent.
Bekijk & huurWat kost een regenwaterput plaatsen?
| Aanpak | Kostprijs | Detail |
|---|---|---|
| Zelf — platte tank 5.000 l | €1.500 – 3.000 | Tank €900–1.800 · minigraver-weekend €150–250 · grondafvoer €150–300 · filter, pomp en toebehoren €300–800 |
| Firma — kunststof geplaatst | €3.000 – 6.000 | Inclusief graafwerk, plaatsing, aansluitingen |
| Firma — betonput geplaatst | €2.500 – 4.500 | Kraanwagen inbegrepen; bereikbaarheid bepaalt de prijs |
Zelf doen bespaart dus €1.500 tot €3.000 — trek daar nog de gemeentelijke premie van af en een 5.000 l-installatie kan onder de €1.500 landen. Met 30–50% besparing op de waterfactuur verdient hij zichzelf daarna in enkele jaren terug.
Veelgemaakte fouten bij een regenwaterput plaatsen
-
Graven zonder KLIP-aanvraag
Een gas- of dataleiding raken is levensgevaarlijk én peperduur. De KLIP-aanvraag is gratis en verplicht — geen excuus.
-
De tank leeg laten tijdens het aanvullen
Dé klassieker: het gat vult zich met regenwater, de lege tank komt boven en de leidingen scheuren. Water in de tank vanaf minuut één.
-
De grondafvoer onderschatten
12 m³ is 18 ton — dat is geen aanhangwagentje maar een container. Wie dit niet vooraf regelt, blokkeert zijn eigen werf.
-
Verdichten met de trilplaat boven de tank
Machinaal verdichten op of vlak naast een kunststoftank drukt hem in. Boven de tank alleen handmatig en licht verdichten.
-
De overloop op de vuilwaterriolering aansluiten
Verboden én zinloos: regenwater hoort in de grond (infiltratie) of in de regenwaterafvoer. Foute aansluiting = problemen bij de keuring.